Het klimaat verandert

De wijze waarop wij beleggen, moet mee veranderen

Vijftig Nederlandse banken, pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders tekenden vorig jaar in het bijzijn van minister Wopke Hoekstra van Financiën het Klimaatakkoord. De ondertekenaars verplichtten zich vanaf 2020 te rapporteren over de klimaatimpact van hun financieringen en beleggingen. Daarnaast zullen de ondertekenaars uiterlijk in 2022 actieplannen klaar hebben die bijdragen aan een vermindering van de uitstoot van CO2. Hoewel de financiële sector hiermee een positief signaal afgeeft in het rekening houden met klimaatverandering, is het pas het topje van de ijsberg aan maatregelen die nodig zijn in de transitie naar een duurzame samenleving.

Klimaatverandering is een realiteit. Steeds sterker wordende cyclonen en langdurige droogte leiden tot schade aan onder andere cruciale infrastructuur en landbouwopbrengsten. Voorheen werd klimaatverandering door het bedrijfsleven en investeerders met name ingezet en omarmd om een positieve bijdrage te leveren aan de wereld. Hierbij werd geen rekening gehouden hoe zij door klimaatverandering en transities worden geraakt. Droogte, extreme weersomstandigheden en overstromingen hebben echter steeds meer ook een negatieve impact op de financiële balans van ondernemingen. De schade van klimaatverandering zorgt ervoor dat er een rem op de economische groei van een bedrijf, of zelfs een land, kan komen te staan. Een recent voorbeeld hiervan is dat naar schatting door bosbranden het bruto binnenlands product van Australië in 2019 1,5 procent lager uitvalt (bron: Accuweather).

Maar het meten van de daadwerkelijke economische impact van klimaatverandering blijft werk in uitvoering. We kunnen de directe kosten van veranderende weerpatronen en frequentere en intensere natuurrampen beoordelen, maar de meeste kosten liggen buiten de horizon van de traditionele economische analyses. De economische impact van klimaatverandering zal toenemen naarmate de aarde verder opwarmt, maar de omvang is moeilijk te voorspellen. Veel zal daarbij afhangen van beleidskeuzes die we vandaag maken.

Centrale banken en financiële toezichthouders erkennen in toenemende mate de gevolgen van klimaatverandering voor de financiële stabiliteit. Zo roept de DNB financiële instellingen in haar rapport ‘De Nederlandse financiële sector veilig achter de dijken?’ op om te rapporteren over klimaatgerelateerde financiële risico in hun portefeuilles en hoe zij deze mitigeren. De verwachting is dat deze vrijblijvendheid verdwijnt en toezichthouders klimaatscenario’s een verplicht onderdeel maken van risico- en portefeuillemanagement.

Tot op heden is de praktische ervaring van financiële instellingen in het uitvoeren van analyses op klimaatverandering over het algemeen beperkt tot transitierisico’s. Het gaat hier om de financiële risico's die financiële instellingen lopen als gevolg van de overgang naar een koolstofarme economie.

Als overheden bijvoorbeeld besluiten om CO2-belastingen of -beperkingen in te voeren, leidt dit tot grote kostenstijgingen voor bedrijven met een hoge CO2-intensiteit. De introductie van een CO2-heffing kan bijvoorbeeld een grote impact hebben op de cementindustrie, een sector goed voor 5% tot 8% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Dit is vooral het geval als dergelijke maatregelen abrupt worden uitgevoerd, waardoor er weinig tijd is voor bedrijven om zich aan te passen. Transitierisico's kunnen zich ook voordoen in geval van een plotselinge technologische doorbraak die een snelle emissiereductie mogelijk maakt of als de marktvraag verandert (al dan niet onder druk van veranderende wet- en regelgeving).

Het wordt echter steeds meer duidelijk dat de transitie naar een koolstofarme economie niet snel genoeg gaat om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Menselijke activiteiten kunnen de aarde over een kantelpunt heen helpen, waardoor de temperaturen nog verder zullen stijgen dan gedacht, blijkt uit een onderzoek dat in het tijdschrift ‘Proceedings of the National Academy of Sciences’ is gepubliceerd. Daardoor zou de aarde tussen de 4 en 5 graden Celsius opwarmen, in plaats van de 2 graden Celsius waar landen zich volgens het verdrag van Parijs aan willen houden. In het onderzoek noemen ze dat een ‘hittetijd’.

De financiële sector moet daarom ook in toenemende mate fysieke risico’s meenemen in het beleggingsbeleid. Dit zijn risico’s door klimaatgerelateerde schade, zoals overstromingen, droogte, stormen en extreme neerslag. Wanneer deze schade verzekerd is, heeft dit directe gevolgen voor het bedrijfsmodel en het risicomanagement van verzekeraars. Wanneer schade onverzekerd is, en dus door bedrijven moet worden gedragen, kan dit gevolgen hebben voor de blootstellingen van financiële instellingen via leningen, aandelen of obligaties. Het gaat hierbij niet alleen om risico’s in Nederland, maar ook daarbuiten: de impact van klimaatverandering op sommige andere landen en regio’s zal naar verwachting veel ernstiger zijn, zoals onderstaande figuur weergeeft bij een opwarming van “maar” 2 graden.

Het is vooral van vitaal belang dat financiële instellingen begrijpen dat het aanpakken van financiële risico’s en benutten van kansen van klimaatverandering geen eenmalige exercitie is. Het moet een permanent onderdeel worden van dagelijkse besluitvorming en portefeuillemanagement. Het aanpakken van klimaatverandering vereist collectieve actie en samenwerking, maar financiële instellingen zijn uiteindelijk eindverantwoordelijk voor het beheer van klimaatgerelateerde impact namens hun klanten en aandeelhouders. De partijen die dit proactief oppakken, zullen waarde creëren voor hun klanten, systemische financiële risico's verminderen en een cruciale bijdrage leveren aan de uitvoering van het klimaatakkoord. Degenen die echter geen actie ondernemen, zullen misschien op korte termijn nog weinig implicaties ervaren maar dit kan als een boemerang werken door een versnelling in de energietransitie en - indien we het tij niet op tijd weten te keren - door steeds grotere negatieve (financiële) impact van de alsmaar opwarmende aarde.


Wilt u meer weten?

Laat uw gegevens achter en wij nemen contact met u op.


Op de hoogte blijven?

Schrijf u in voor meer informatie.

© 2020 Actiam alle rechten voorbehouden